Četvrtak, 1. oktobar 2026. u 19 časova

Katedrala Blažene Djevice Marije, Hadži-Milentijeva 75, Beograd

GEORG FRIEDRICH HÄNDEL: ARIODANTE

Opera u tri čina — premijerno u Srbiji

Vokalni solisti XXVI Beogradske barokne akademije

Barokni orkestar Akademije i New Trinity Baroque na istorijskim instrumentima

Mentori: Sonia Prina • Predrag Gosta • Sandro Rossi • Simone Pirri

Muzičko vođstvo, dirigent i čembalo: Predrag Gosta

Jedno od velikih remek-dela barokne opere, Händlov Ariodante, biće izvedeno u četvrtak, 1. oktobra 2026. godine u 19 časova, u Katedrali Blažene Djevice Marije u Beogradu, kao centralni operski događaj XXI Festivala rane muzike na istorijskim instrumentima i završni projekat XXVI Beogradske barokne akademije.

Ariodante pripada samom vrhuncu Händlovog operskog stvaralaštva. Nastao u periodu njegove pune umetničke zrelosti, objedinjuje raskoš italijanske opere serie sa izuzetnom psihološkom dubinom, bogatstvom orkestarskih boja i nekim od najlepših i najuzbudljivijih arija koje je Händel napisao.

O NASTANKU I PRAIZVEDBI
Ariodante je praizveden 8. januara 1735. godine u Theatre Royal, Covent Garden u Londonu, pozorištu podignutom na mestu današnje Royal Opera House. Opera je nastala za Händlovu prvu sezonu u Covent Gardenu i predstavlja jedno od najznačajnijih ostvarenja njegovog zrelog londonskog perioda.

Händel je naslovnu ulogu napisao za jednog od najvećih kastrata svoga vremena, Giovannija Carestinija, zvanog „Il Cusanino“, pevača izuzetnog raspona, virtuoznosti i izražajnih mogućnosti. Upravo je za Carestinija nastala jedna od najfascinantnijih uloga u čitavom Händlovom operskom opusu, koja se proteže od gotovo nepodnošljive tuge čuvene arije Scherza infida do oslobađajuće virtuoznosti Dopo notte atra e funesta.

Ginevru je na praizvedbi pevala Händlova vodeća sopranistkinja Anna Maria Strada del Pò, dok je Dalindu tumačila mlada engleska sopranistkinja Cecilia Young, koja će nekoliko godina kasnije postati supruga znamenitog engleskog kompozitora Thomasa Arnea. U ulozi Polinessa nastupila je italijanska kontraaltistkinja Maria Caterina Negri, Lurcanio je bio mladi engleski tenor John Beard, kasnije jedan od najvažnijih Händlovih saradnika, Kralja Škotske pevao je bas Gustavus Waltz, a Odoarda tenor Michael Stoppelaer.

Posebnu raskoš prvoj produkciji davale su i baletske scene, nastale u vreme kada je Händel u Covent Gardenu mogao da računa na čuvenu francusku plesačicu i koreografkinju Marie Sallé i njenu trupu. Susret italijanske opere, francuskog plesa, engleske pozorišne tradicije i nekih od najboljih pevača tadašnjeg Londona dao je Ariodanteu posebno mesto među Händlovim scenskim delima.

SINOPSIS
Radnja, zasnovana na epizodi iz Ariostovog epa Orlando furioso, odvija se na škotskom dvoru.

Princeza Ginevra, ćerka škotskog kralja, voli viteza Ariodantea, a njihov brak trebalo bi da potvrdi ne samo njihovu ljubav već i budućnost kraljevstva. Međutim, ambiciozni Polinesso, koji želi Ginevru i presto za sebe, odlučuje da uništi njihov odnos. Koristeći zaljubljenost Ginevrine dvorske dame Dalinde, on stvara privid da je princeza neverna Ariodanteu.

Jedna obmana pokreće čitav lanac tragičnih događaja. Ariodante poveruje da ga je Ginevra izdala, a vest o njegovoj navodnoj smrti dovodi do još većeg očajanja. Ginevra, koja ne zna ni za kakav prestup, biva osramoćena i odbačena. Kralj, verujući onome što mu se predstavlja kao dokaz, donosi pogrešan sud o sopstvenoj nedužnoj ćerki.

Polinessova spletka, međutim, počinje da se raspada. Istina postepeno izlazi na videlo, Ariodante se vraća, Ginevrina nevinost biva potvrđena, a obmana razotkrivena. Ljubav i poverenje, gotovo uništeni lažju, mogu konačno biti obnovljeni.

Iza naizgled tipične barokne priče o ljubavi, ljubomori i dvorskoj intrigi krije se izuzetno savremena drama o manipulaciji, lažnom dokazu, poverenju i razornoj moći obmane.

U središtu opere nalazi se Ariodanteov emocionalni put – od ljubavne sigurnosti, preko očajanja do ponovnog pronalaženja istine. Njegova čuvena arija Scherza infida predstavlja jedan od najpotresnijih trenutaka barokne opere, dok virtuozna Dopo notte atra e funesta donosi potpuno suprotan svet – oslobođenje, radost i trijumf posle tame.

Podjednako snažan portret Händel daje Ginevri, čija muzika prolazi put od mladalačke radosti do psihološkog sloma i ponovnog uspostavljanja dostojanstva. Uz Ariodantea i Ginevru, Polinesso, Dalinda, Lurcanio i Kralj Škotske čine galeriju izrazito individualizovanih likova, zbog čega je Ariodante mnogo više od niza virtuoznih baroknih arija – to je istinska muzička drama.

MORALNA DIMENZIJA ARIODANTEA
Iako je radnja Ariodantea smeštena u idealizovani svet srednjovekovne Škotske, njena moralna poruka je univerzalna. U središtu drame nalazi se sukob istine i laži, vernosti i izdaje, ljubavi i sebične ambicije.

Polinessova prevara ne ugrožava samo ljubav dvoje ljudi. Jedna svesno stvorena laž pokreće lanac događaja koji gotovo uništava čitavu zajednicu. Nevina Ginevra biva osuđena na osnovu privida, Ariodante gubi veru u osobu koju voli, Dalinda postaje oruđe tuđe manipulacije, a kralj, uveren da brani čast i pravdu, zamalo kažnjava sopstvenu nedužnu ćerku.

Upravo zato Ariodante nosi snažno upozorenje protiv preuranjenog suda i prihvatanja privida kao istine. Händlova drama pokazuje koliko lako sumnja, zavist i želja za moći mogu razoriti međuljudsko poverenje – ali i da se narušeni poredak može obnoviti tek kada istina izađe na videlo.

Završetak opere zato nije samo konvencionalni barokni lieto fine, odnosno „srećan kraj“. To je moralno razrešenje: nevinost je potvrđena, obmana razotkrivena, krivica priznata, a ljubav i poverenje ponovo uspostavljeni. Dalinda, koja je učestvovala u prevari ne shvatajući njene prave razmere, dobija mogućnost oproštaja i novog početka. Nasuprot tome, Polinesso postaje primer samouništavajuće prirode ambicije koja je izgubila svaku moralnu granicu.

U tom smislu Ariodante govori o vrednostima koje prevazilaze vreme i žanr u kojem je nastao: o istini, vernosti, odgovornosti, praštanju i obnovi zajednice posle nepravde. Upravo ova etička dimenzija daje delu posebnu težinu i čini ga prikladnim i za prostor u kojem publika nije pozvana samo da uživa u lepoti Händlove muzike, već i da razmišlja o moralnim pitanjima koja ona postavlja.

ARIODANTE NA FESTIVALU RANE MUZIKE
Izvođenje Ariodantea na ovogodišnjem Festivalu rane muzike nastaje kao završni rezultat rada XXVI Beogradske barokne akademije. Za ovu priliku delo je prilagođeno festivalskom izvođenju, sa težištem na Händlovoj muzici, dramskom razvoju radnje i odnosima među likovima.

Händel je Ariodante komponovao za Theatre Royal, Covent Garden, u trenutku kada mu je na raspolaganju bila i trupa Marie Sallé, zbog čega ples u originalnoj partituri zauzima značajno mesto. U festivalskoj verziji dramaturški i muzički tok prilagođen je okolnostima ovog izvođenja, uz očuvanje celovitosti osnovne priče, njenih ključnih muzičkih trenutaka i izuzetnog emocionalnog luka opere.

Takav pristup odgovara i samoj prirodi Beogradske barokne akademije: ovo nije unapred oblikovana gostujuća produkcija, već izvođenje koje nastaje tokom intenzivnog zajedničkog rada pevača, instrumentalista i mentora na Händlovom muzičkom jeziku, stilu, retorici, ornamentaciji, tekstu i dramskim karakterima. Konačni oblik izvođenja prirodno proizlazi iz tog zajedničkog umetničkog procesa.

XXVI BEOGRADSKA BAROKNA AKADEMIJA
Ovo izvođenje predstavlja završnicu XXVI Beogradske barokne akademije, koja od 24. septembra do 2. oktobra 2026. godine okuplja pevače i instrumentaliste u intenzivnom radu na Händlovoj operi i istorijski informisanoj interpretaciji baroknog repertoara.

Beogradska barokna akademija osnovana je 2013. godine kao međunarodni edukativno-umetnički projekat posvećen muzici XVII i XVIII veka. Tokom više od jedne decenije njenog rada kroz programe Akademije prošli su mladi pevači i instrumentalisti iz Srbije i brojnih drugih zemalja, radeći neposredno sa istaknutim stručnjacima za baroknu muziku.

Posebnost Akademije jeste u tome što njen cilj nije samo održavanje majstorskih kurseva, već stvaranje stvarnog profesionalnog izvođačkog iskustva. Rad na stilu, ornamentaciji, retorici, izgovoru, scenskom izrazu i istorijskoj izvođačkoj praksi završava se javnim izvođenjem dela uz orkestar na istorijskim instrumentima.

MENTORI I UMETNIČKI RAD
Centralni deo ovogodišnje Akademije posvećen je upravo pevačima i Händlovom vokalnom i dramskom jeziku. Sa učesnicima na vokalnoj i muzičkoj interpretaciji intenzivno rade Sonia Prina i Predrag Gosta, uz kontratenora Sandra Rossija i italijanskog baroknog violinistu Simonea Pirrija u mentorskom timu.

Sonia Prina jedna je od vodećih interpretatorki barokne opere našeg vremena, sa velikom međunarodnom karijerom i posebno bogatim iskustvom Händlovog repertoara. Rad sa njom pruža učesnicima retku mogućnost neposrednog susreta sa umetnicom koja je neke od najzahtevnijih Händlovih uloga tumačila na vodećim svetskim operskim i koncertnim scenama.

Predrag Gosta, osnivač i umetnički rukovodilac Beogradske barokne akademije, zajedno sa Sonijom Prinom radi sa pevačima na Händlovom stilu, vokalnoj interpretaciji, ornamentaciji, retorici, tekstu i izgradnji dramskih karaktera, istovremeno oblikujući celinu izvođenja kao dirigent i čembalista.

Njegova uloga tako neposredno povezuje pedagoški i umetnički proces Akademije sa završnim izvođenjem: rad sa pevačima prenosi se u odnos glasa i orkestra, oblikovanje recitativa, tempa, fraze, dramskog kontinuiteta i ukupne muzičke dramaturgije opere.

Gosta je dirigent, čembalista i pevač sa višedecenijskim iskustvom u istorijski informisanom izvođenju, a posebno mesto u njegovom radu poslednjih godina zauzima opera. Kao dirigent i umetnički rukovodilac realizovao je niz Händlovih operskih projekata, među kojima su Rinaldo, Giulio Cesare in Egitto, Alcina i Siroe, re di Persia, dok Ariodantepredstavlja sledeći korak u tom kontinuiranom radu.

Aktivno sarađuje i sa drugim operskim kućama i festivalima. Bio je, između ostalog, umetnički konsultant Narodnog pozorišta u Beogradu, dok je u Švajcarskoj 2017. i 2018. godine dirigovao Mozartovim operama Lucio Silla i Mitridate, re di Ponto. U Velikoj Britaniji redovno sarađuje sa operskom akademijom u Hastingsu, sa kojom je učestvovao u realizaciji desetak baroknih opera.

Njegov londonski operski debi kao dirigenta bio je u Mozartovoj Le nozze di Figaro, za koju je produkcija dobila pet zvezdica britanske kritike, dok je kao operski pevač u Londonu nastupio i u Mozartovoj Die Zauberflöte. Time se i njegov rad na Beogradskoj baroknoj akademiji oslanja na iskustvo stečeno sa obe strane operske scene – kao dirigenta i muzičkog rukovodioca, ali i kao pevača.

Sandro Rossi, kontratenor i jedan od mentora Akademije, beogradskoj i londonskoj publici posebno je poznat kao naslovni junak nedavne produkcije Händlovog Giulio Cesare in Egitto. Kao izvođač sa neposrednim iskustvom zahtevnog Händlovog repertoara, sa učesnicima Akademije radi na stilu, interpretaciji i dramskom oblikovanju njihovih uloga.

Simone Pirri, italijanski barokni violinista sa bogatim iskustvom u istorijski informisanoj izvođačkoj praksi, radi sa instrumentalistima i doprinosi oblikovanju orkestarskog jezika ove produkcije.

Tokom prethodnih izdanja među mentorima Beogradske barokne akademije bili su umetnici kao što su Evelyn Tubb, Sonia Prina, Marijana Mijanović, Christian Hilz, Adrian Butterfield, Florian Deuter, Bojan Čičić, Ilia Korol, Simone Pirri, Rachel Brown, Meila Tomé, Karolina Bäter, Isabella Mercuri i drugi istaknuti izvođači i pedagozi iz Evrope i sveta.

NEW TRINITY BAROQUE
Orkestarsku osnovu izvođenja čine Barokni orkestar Akademije i New Trinity Baroque, svirajući na istorijskim instrumentima.

New Trinity Baroque, koji je Predrag Gosta osnovao u Londonu 1998. godine, međunarodni je ansambl specijalizovan za istorijski informisano izvođenje muzike XVII i XVIII veka. Ansambl je nastupao u Velikoj Britaniji, Sjedinjenim Američkim Državama i širom Evrope, a dugi niz godina deluje kao rezidentni ansambl (ensemble in residence) Festivala rane muzike u Beogradu.

Posebno mesto u radu ansambla i Beogradske barokne akademije poslednjih godina zauzima Händlova opera. Nakon rada na Giulio Cesare in Egitto, usledila je Alcina 2025. godine, a zatim i koncertno izvođenje Siroe, re di Persia u martu 2026.

Produkcija Giulio Cesare in Egitto posebno dobro pokazuje način na koji projekti Akademije mogu nastaviti da žive i razvijaju se. Giulio Cesare je prvobitno predstavljen u okviru Beogradske barokne akademije u septembru 2024. godine, da bi potom bio dalje razvijen u potpuno scensku produkciju, izvedenu u Operi i teatru Madlenianum u Beogradu u januaru 2026. godine.

U septembru 2026. produkcija je stigla i pred londonsku publiku, u okviru Grimeborn Opera Festivala u Arcola Theatre-u. Sve četiri londonske predstave bile su rasprodate, a produkcija je privukla veliku pažnju britanske kritike, uz niz izuzetno pozitivnih recenzija i priznanja.

Time je projekat započet u okviru Beogradske barokne akademije prerastao u međunarodnu opersku produkciju – upravo onu vrstu umetničkog razvoja kojoj Akademija teži.

Ariodante predstavlja sledeće poglavlje tog rada.

Publika će Händlovo remek-delo čuti uz vokalne soliste XXVI Beogradske barokne akademije i orkestar na istorijskim instrumentima, u izvođenju koje nastaje kroz neposredan zajednički rad međunarodnih mentora, mladih pevača i instrumentalista.

To je prilika da se jedno od najlepših Händlovih operskih dela doživi kroz virtuoznost i izražajnost ljudskog glasa, bogatstvo boja istorijskih instrumenata i dramu u kojoj se iza dvorskog sjaja krije duboko ljudska priča o ljubavi, izdaji, obmani, odgovornosti, praštanju i konačnom trijumfu istine.

ULAZNICE: 1500 dinara.